Ahlaki Ikilem
Ahlaki İkilem
Some Moral Dilemmas isimli bir sayfada gördüğüm hipotetik ahlaki problemler var. (Gerçi sonuncusu pek o kadar da hipotetik değil, Clinton'un yaptığını söylüyor.) Gerçek durumlarda aynıyla ortaya çıkmasalar da, hemen hemen herkesin belli şekillerde yaşadığı ikilemlerin bir miktar abartılmış bir hali.
Genel tarzları bir durumda, birbiriyle çelişen iki doğru bulunması halinde hangisinin tercih edileceği oluyor. Mesela Nazilerce Auschwitz'e gönderilen bir kadın, Yahudi olmadığı için ödüllendirilmiş ve iki çocuğundan birini seçmesi durumunda gaz odasından kurtulacağı açıklanmış. Bu durumda şartlara dayanmasını daha muhtemel gördüğü için oğlu üzerinde tercih yapıp, kızını gaz odasına göndermiş. Oğlundan sonraki hayatı boyunca haber alamamış ve kamptan çıktıktan bir süre sonra yaptığı tercih yüzünden intihar etmiş. Kadının yaptığı tercih sizce doğru mudur?
Veya bunun diğer bir versiyonu, kayalıklara çarpan bir gemide bulunan 30 kişinin 7 kişi alacak bir filikaya doldurulması olayı. Kaptanları bir fırtına çıktığında bu 30 kişiden bir kısmının diğerleri uğruna feda edilmesi gerektiğini söyler. Aksi halde bütün filika batacaktır. Kaptan ayrıca yaşamaya layık olanların daha iyi kürek çekenler olduğunu düşünmektedir, çünkü kurtulmak için kürek çekmek gerekmektedir. Kaptan'a herkesin ölmesi durumunda bunun kendi sorumluluğu olmayacağı ama eğer bazılarını ölüme gönderirse, bunun kendisini katil yapacağı anlatılır. O ise bazılarını ölüme göndermekten çekinmez. Filika kurtulur ve kaptan işlediğinden dolayı yargılanır. Onu yargılayan hakim olsaydınız 23 kişiyi öldürmekten mi, kendisiyle beraber 7 kişiyi kurtarmaktan mı sorumlu tutardınız?
İnsanın doğru bildiklerinin bu şekilde bir imtihana tutulması kendini tanıması açısından faydalı oluyor.
(2006-05-26 10:14:57)
Türkçe
English
